Đăng nhập
Từ điển
A
Altman Z-ScorePhân tích cơ bảnĐiểm gộp từ các tỷ số tài chính để cảnh báo sớm nguy cơ kiệt quệ. Với mô hình Z: trên 2,99 an toàn, từ 1,81 tới 2,99 vùng xám, dưới 1,81 nguy hiểm.ATRPhân tích kỹ thuậtBiên độ dao động thực trung bình của giá, thường tính trên 14 phiên. Dùng để đặt mức cắt lỗ theo độ biến động của từng mã, ví dụ cách giá vào 2 lần ATR.
B
Bán giải chấpKý quỹCông ty chứng khoán bán chứng khoán trong tài khoản để thu hồi nợ khi tỷ lệ ký quỹ xuống dưới ngưỡng xử lý.Bảng cân đối kế toánPhân tích cơ bảnBáo cáo tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp tại một thời điểm. Luôn thoả phương trình: Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu.Báo cáo kết quả kinh doanhPhân tích cơ bảnBáo cáo doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp trong một kỳ, từ doanh thu thuần tới lợi nhuận sau thuế và lãi trên cổ phiếu (EPS).Báo cáo lưu chuyển tiền tệPhân tích cơ bảnBáo cáo tiền thực vào và ra trong kỳ, chia ba dòng: hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính. Cho biết lợi nhuận đã thành tiền đến đâu.Bảo hiểm liên kết đầu tưTài chính cá nhânSản phẩm vừa bảo hiểm vừa đầu tư: một phần phí vào quỹ liên kết, giá trị tài khoản thay đổi theo kết quả quỹ. Phí những năm đầu thường cao; huỷ sớm dễ nhận lại ít hơn số đã đóng.Bảo hiểm tử kỳTài chính cá nhânBảo hiểm nhân thọ chỉ bảo vệ trong một thời hạn nhất định, chi trả khi xảy ra sự kiện được bảo hiểm trong thời hạn đó. Phí thường thấp và thường không có giá trị hoàn lại.BasisPhái sinhChênh lệch giữa giá hợp đồng tương lai và giá trị tài sản cơ sở, thường tính bằng giá HĐTL trừ chỉ số. Basis có thể dương hoặc âm, và co về gần 0 khi hợp đồng đáo hạn.Bầu dồn phiếuQuyền cổ đôngCách bầu hội đồng quản trị, ban kiểm soát: số phiếu bằng số cổ phần nhân số thành viên cần bầu, được dồn cho một hoặc vài ứng viên. Giúp nhóm cổ đông nhỏ có người đại diện.Beneish M-ScorePhân tích cơ bảnĐiểm gộp 8 biến tài chính để dò dấu hiệu thao túng lợi nhuận. M lớn hơn −1,78 là có dấu hiệu theo Beneish; đây là cờ đỏ cần kiểm tra, không phải kết luận gian lận.Biên an toànPhân tích cơ bảnKhoảng cách giữa giá trị nội tại ước tính và giá thị trường, tính theo % giá trị nội tại. Ý tưởng của Benjamin Graham để chừa chỗ cho sai số ước tính.Biên độ dao động giáGiao dịchKhoảng giá tối đa được phép dao động trong một phiên so với giá tham chiếu: HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15%.Biên lợi nhuậnPhân tích cơ bảnLợi nhuận chia cho doanh thu thuần. Biên gộp dùng lợi nhuận gộp, biên hoạt động dùng lợi nhuận hoạt động, biên ròng dùng lợi nhuận sau thuế.BitcoinTài sản sốTài sản mã hoá đầu tiên, vận hành từ năm 2009 trên blockchain riêng. Nguồn cung tối đa khoảng 21 triệu BTC; phần thưởng khối giảm một nửa sau mỗi 210.000 khối.BlockchainTài sản sốSổ cái ghi giao dịch theo từng khối; mỗi khối chứa mã băm của khối trước nên tạo thành chuỗi. Nhiều máy tính cùng lưu giữ sổ, nên dữ liệu cũ rất khó bị sửa.Bội số RQuản trị rủi roCách đo lãi lỗ theo số tiền rủi ro ban đầu của lệnh (1R). Rủi ro 2 triệu mà lãi 4 triệu là +2R; chạm mức cắt lỗ là −1R.Bóng nếnPhân tích kỹ thuậtĐoạn mảnh phía trên và dưới thân nến, nối tới giá cao nhất và thấp nhất của phiên. Bóng dài cho thấy giá từng đi xa rồi bị kéo ngược lại.Bước giáGiao dịchĐơn vị thay đổi nhỏ nhất của giá đặt lệnh. Cổ phiếu HOSE: 10 đ, 50 đ hoặc 100 đ tuỳ vùng giá; HNX và UPCoM: 100 đ.
C
CAGRPhân tích cơ bảnTốc độ tăng đều mỗi năm để đi từ giá trị đầu tới giá trị cuối sau n năm: (Cuối ÷ Đầu)^(1/n) − 1. Bỏ qua biến động ở giữa.Cảnh báo giáCông cụ FireAntĐiều kiện bạn đặt cho một mã — giá vượt ngưỡng, khối lượng tăng, giá cắt đường trung bình… Khi điều kiện xảy ra, ứng dụng gửi thông báo; cảnh báo không tự đặt lệnh.CARPhân tích cơ bảnVốn tự có chia cho tài sản có rủi ro quy đổi của ngân hàng, đo lớp đệm vốn để chịu tổn thất. Quy định hiện hành yêu cầu tối thiểu 8%.CASAPhân tích cơ bảnTỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi khách hàng. Đây là nguồn vốn trả lãi rất thấp, nên CASA cao giúp ngân hàng giảm chi phí vốn.Cắt lỗQuản trị rủi roMức giá đặt trước mà tại đó bạn bán để giới hạn khoản lỗ của một vị thế. Được quyết định khi còn bình tĩnh, trước khi vào lệnh.Chênh lệch giá mua bánGiao dịchKhoảng cách giữa giá mua cao nhất và giá bán thấp nhất đang chờ trên sổ lệnh. Chênh lệch hẹp là dấu hiệu thanh khoản tốt; chênh lệch rộng là chi phí ẩn khi mua bán.Chênh lệch tín dụngTrái phiếuPhần lợi suất trái phiếu doanh nghiệp cao hơn trái phiếu Chính phủ cùng kỳ hạn — khoản bù thị trường đòi cho rủi ro tín dụng và thanh khoản.Chỉ báo kỹ thuậtPhân tích kỹ thuậtCon số hoặc đường tính từ giá, khối lượng theo công thức cố định, như RSI, MACD, dải Bollinger. Chỉ báo tóm tắt dữ liệu quá khứ, không biết trước tương lai.Chỉ số tham chiếuQuỹChỉ số dùng làm thước đo cho một quỹ, như VN-Index hay VN30. Quỹ chủ động so với nó để biết có vượt thị trường không; quỹ thụ động và ETF cố bám sát nó.Chiết khấu, thặng dư so với NAVQuỹMức giá khớp trên sàn của chứng chỉ quỹ đóng hoặc ETF thấp hơn (chiết khấu) hay cao hơn (thặng dư) NAV trên mỗi chứng chỉ quỹ, tính bằng %.Chính sách tài khoáKinh tếCách Nhà nước dùng thu ngân sách (thuế, phí) và chi ngân sách (chi thường xuyên, đầu tư công) để tác động tới tăng trưởng, việc làm và lạm phát.Chính sách tiền tệKinh tếCách ngân hàng trung ương — ở Việt Nam là Ngân hàng Nhà nước — điều tiết lượng tiền, lãi suất và tín dụng để kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng.Chu kỳ kinh tếKinh tếSự lên xuống lặp lại của hoạt động kinh tế qua các pha phục hồi, tăng trưởng, quá nóng và suy thoái. Độ dài và biên độ mỗi chu kỳ không cố định.Chứng chỉ quỹQuỹChứng nhận phần sở hữu của nhà đầu tư trong một quỹ đầu tư, tương tự cổ phiếu với công ty.Chứng khoán phái sinhPhái sinhCông cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào một tài sản cơ sở như chỉ số, cổ phiếu hay trái phiếu. Thường dùng ký quỹ nên lãi lỗ trên vốn biến động mạnh hơn nhiều so với tài sản cơ sở.Chứng quyền có bảo đảmChứng quyềnChứng khoán do công ty chứng khoán phát hành, cho người sở hữu quyền nhận phần chênh lệch nếu giá chứng khoán cơ sở lúc đáo hạn cao hơn giá thực hiện. Không có lãi thì về 0.Cơ chế đồng thuậnTài sản sốQuy tắc để các máy tính trong mạng blockchain thống nhất khối hợp lệ tiếp theo. Bitcoin dùng bằng chứng công việc (PoW); Ethereum dùng bằng chứng cổ phần (PoS) từ năm 2022.Cổ đôngCổ phiếuNgười sở hữu cổ phiếu của công ty cổ phần. Cổ đông phổ thông có quyền nhận cổ tức, biểu quyết tại đại hội và nhận phần tài sản còn lại sau các chủ nợ.Cổ phiếuCổ phiếuChứng nhận quyền sở hữu một phần công ty cổ phần. Người nắm cổ phiếu là cổ đông, có quyền nhận cổ tức và biểu quyết theo tỷ lệ sở hữu.Cổ phiếu bluechipCổ phiếuCách gọi cổ phiếu của doanh nghiệp vốn hoá lớn, thường đầu ngành, thanh khoản cao. Không có ngưỡng chính thức; nhiều mã thuộc rổ VN30.Cổ phiếu chu kỳPhân tích cơ bảnCổ phiếu của doanh nghiệp có lợi nhuận lên xuống mạnh theo chu kỳ kinh tế, giá hàng hoá hoặc thanh khoản thị trường, như thép, hoá chất, chứng khoán.Cổ phiếu pennyCổ phiếuCách gọi cổ phiếu thị giá thấp, thường dưới 10.000 đ, vốn hoá nhỏ. Hay biến động mạnh, thanh khoản mỏng, ít thông tin — giá thấp không có nghĩa là rủi ro thấp.Cổ phiếu thưởngQuyền cổ đôngCổ phiếu phát hành thêm cho mọi cổ đông theo tỷ lệ, không thu tiền, lấy từ nguồn vốn chủ sở hữu. Số cổ phiếu tăng, giá tham chiếu giảm tương ứng, tổng giá trị không đổi.Cổ tứcQuyền cổ đôngPhần lợi nhuận công ty chia cho cổ đông, bằng tiền hoặc cổ phiếu. Tỷ lệ cổ tức tính trên mệnh giá 10.000 đ; cổ tức tiền chịu thuế thu nhập cá nhân 5%.Cổ tức bằng cổ phiếuQuyền cổ đôngTrả cổ tức bằng cổ phiếu mới theo tỷ lệ, ví dụ 20%: có 100 cổ phiếu được thêm 20. Giá tham chiếu điều chỉnh giảm tương ứng nên tổng giá trị nắm giữ không đổi.Công ty chứng khoánThị trườngTổ chức được cấp phép môi giới, cho vay ký quỹ và mở tài khoản giao dịch cho nhà đầu tư; lệnh của bạn đi qua công ty chứng khoán lên Sở.Công ty quản lý quỹQuỹDoanh nghiệp được cấp phép quản lý tiền của quỹ đầu tư: ra quyết định mua bán tài sản theo chiến lược và điều lệ quỹ đã công bố, và thu phí quản lý.CPIKinh tếChỉ số giá tiêu dùng: đo biến động giá của một giỏ hàng hoá, dịch vụ tiêu biểu của hộ gia đình. Mức tăng CPI là thước đo lạm phát phổ biến nhất, công bố hằng tháng.Cụm từ khôi phụcTài sản sốChuỗi thường gồm 12 hoặc 24 từ, dùng để khôi phục toàn bộ ví. Ai có cụm từ này có thể lấy hết tài sản: không bao giờ chia sẻ, chụp ảnh hay nhập vào trang web lạ.Cung tiền M2Kinh tếTổng lượng tiền trong nền kinh tế, gồm tiền mặt đang lưu thông và tiền gửi tại ngân hàng. Tăng chủ yếu khi ngân hàng mở rộng cho vay.
D
Đa dạng hoáQuản trị rủi roChia tiền vào nhiều tài sản, ngành hoặc mã khác nhau để một khoản thua lỗ không kéo cả danh mục đi xuống.Dải BollingerPhân tích kỹ thuậtBa đường quanh giá: giữa là MA20, hai dải trên và dưới cách MA20 hai độ lệch chuẩn. Dải co hẹp khi biến động thấp, nở rộng khi biến động tăng.Đại hội đồng cổ đôngQuyền cổ đôngCơ quan quyết định cao nhất của công ty cổ phần, gồm mọi cổ đông có quyền biểu quyết. Họp thường niên để thông qua báo cáo tài chính, cổ tức, kế hoạch, bầu hội đồng quản trị.Đầu tư côngKinh tếVốn ngân sách chi cho dự án hạ tầng, công trình công cộng như đường cao tốc, sân bay, cảng. Tác động tới kinh tế phụ thuộc lớn vào tốc độ giải ngân thực tế.Đầu tư định kỳTài chính cá nhânGóp một số tiền cố định theo lịch, ví dụ mỗi tháng, bất kể giá lên hay xuống. Giá thấp mua được nhiều đơn vị hơn, giá cao mua được ít hơn.DCFPhân tích cơ bảnPhương pháp định giá bằng cách cộng các dòng tiền tự do tương lai sau khi chiết khấu về hiện tại theo lợi nhuận đòi hỏi, thường là WACC.Điểm hoà vốn chứng quyềnChứng quyềnGiá chứng khoán cơ sở lúc đáo hạn để người mua chứng quyền không lãi không lỗ: giá thực hiện + giá mua chứng quyền × tỷ lệ chuyển đổi, chưa tính phí và thuế.Định giá tương đốiPhân tích cơ bảnƯớc lượng giá trị bằng cách so bội số như P/E, P/B, EV/EBITDA của doanh nghiệp với nhóm doanh nghiệp tương đồng hoặc với lịch sử của chính nó.Độ lệch chuẩnPhân tích kỹ thuậtThước đo mức phân tán của dữ liệu quanh giá trị trung bình. Trong đầu tư, độ lệch chuẩn của lợi nhuận thường dùng để đo biến động, tức mức rủi ro.Độ rộng thị trườngPhân tích kỹ thuậtThước đo có bao nhiêu mã cùng tham gia xu hướng: số mã tăng so với số mã giảm, tỷ lệ mã nằm trên MA50. Chỉ số tăng mà ít mã tăng là nhịp tăng hẹp.DojiPhân tích kỹ thuậtNến có giá mở cửa và đóng cửa gần bằng nhau nên thân rất mỏng: bên mua và bên bán giằng co, thị trường do dự. Cần nến sau để biết hướng.